در قرآن کریم: آب، رزق الهی است و باید از آن بجا استفاده شود؛ پدیدآورنده و نازلکنندة آب آشامیدنی خداست؛ اوست که با آب انسانها و حیوانات را سیراب میکند؛ خداوند بر انسانها به سبب نازل کردن آب آشامیدنی منّت گذارده؛ وجود چشمهسارها را بر روی زمین از آیات الهی معرفی کرده؛ چشمههای بهشتی را یکی از بهرههای متقین در بهشت توصیف کرده؛ جهنمیان را از آب آشامیدنی محروم توصیف کرده، به طوری که از بهشتیان درخواست آب آشامیدنی میکنند.قرآن میفرماید خداوند
انتقال دهندة آب به سرزمینهای خشک است. ایمان و تقوا و استغفار و توبه و پایداری
در راه عقیده را از عوامل فراوانی و برکت آب معرفی کرده است همچنین قرآن کریم
در آیات متعدد آسمان و ابرهایی که به وسیلة باد متراکم میشود و چاه و دریا و زمین
و کوهها را از منابع تولید و تأمین آب میداند
مسلمانان اهمیت
ویژهای برای استفاده در طهارت، وضو، غسل و غیره دارد. امام صادق (ع) آب و طهارت
را کلید قرب و مناجات با خدا معرفی نمودهاند: «چون اراده طهارت و وضو نمودی چنان
به سوی آب روان شو که گویی به سوی رحمت خدای تعالی میروی که خداوند تعالی آب و
طهارت را کلید قرب و مناجات خویش و نشانی برای راهنمایی مردم به سوی خوان خویش
مقرر فرموده است و چنان که رحمت خداوند گناهان بندگان را پاک میکند نجاستهای
ظاهر را جز با آب نمیتوان پاک کرد. پس چنان که هر نعمت دنیوی را با آب، حیات
بخشید به رحمت و فضل خویش حیات قلب باطنی و عبادات را نیز به وسیله آب (که همانا
طهارت است) زندگی و کمال بخشید. در صفا، پاکی، شفافیت، فراوانی آن و امتزاج لطیفاش
با هر چیز بیاندیش و آن را در تطهیر اعضای بدنت که خدا به تطهیرشان امر فرموده به
کار گیر و واجبات و سنن تطهیر را بجای
آور که در هر یک از آنها فواید بسیاری نهفته است پس چون آب را گرامی داشته و آن را
به کار گیری، به زودی چشمههای فواید بسیاری برایت جوشیده خواهد شد».[1] قرآن کریم دو عبارت صریح راجع به صرفهجویی آب و مدیریت
تقاضا دارد: اول اینکه منابع آب ثابت (معین) است (و آن خدایی که از آسمان آبی به
قدر و اندازه نازل میکند...)[2] و ثانیاً در مصرف آب نباید اسراف شود (از نعمتهای
خدا بخورید و بیاشامید و اسراف مکنید که خدا مسرفان را دوست ندارد)[3].
اسراف و زیادهروی از صفات زشت و ناپسند و مورد غضب خداوند
است[خداوند در آیه 43 سوره مؤمن میفرماید: «اسرافکنندگان اهل آتشاند». به
استناد این آیه، اسراف از جمله گناهان کبیره است، زیرا ملاک گناهان کبیره وعده بر
عذاب است.]؛
قرآن خاطر نشان میکند که
برکت آب برای گیاهان نیز میباشد:
گیاهان از همه نوع[4] و همه رنگ[5] توسط بارانی
که خداوند فرو میفرستد تغذیه میشوند.
خداوند در آیه 38 سوره انعام، انسان را با
مقایسه وی با حیوانات از حقوق آنها آگاه مینماید
: «محققاً بدانید که هر جنبندهای
در زمین و هر پرندهای که با دو بال در هوا پرواز میکند همگی طایفهای مانند شما
بشر هستند».
خداوند در آیه 48
سوره روم این مراحل را بیان فرمودهاند:
اللَّهُ الَّذِی
یُرْسِلُ الرِّیَاحَ فَتُثِیرُ سَحَابًا فَیَبْسُطُهُ فِی السَّمَاء کَیْفَ یَشَاء
وَیَجْعَلُهُ کِسَفًا فَتَرَی الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ فَإِذَا أَصَابَ
بِهِ مَن یَشَاء مِنْ عِبَادِهِ إِذَا هُمْ یَسْتَبْشِرُونَ
«خدا آن کسی است که بادها را
میفرستد تا ابرها را در آسمان به حرکت درآورد و سپس آنها را در پهنه آسمان آنگونه
که بخواهد میگستراند و بعد متراکم میسازد.. آنگاه قطرههای باران را میبینی که
از لابهلای آن خارج میشود. پس آن را (به کشتزار) هر یک از بندگانش بخواهد میرساند
تا آنها شادمان گردند»
«خدا آن کسی است که بادها را
میفرستد تا ابرها را در آسمان به حرکت درآورد.
آیه 48 سوره روم
آمده است که ....
«ما بادها را برای بارور
ساختن (ابرها و گیاهان) فرستادیم و از آسمان آبی نازل کردیم و شما را با آن آب
سیراب ساختیم ...» (حجر 22)
«خداوند کسی است که بادها را
فرستاد تا ابرهایی را به حرکت درآورند، سپس ما این ابرها را به سوی زمین مردهای
راندیم و به وسیله آن زمین را پس از مردنش زنده میکنیم... » (فاطر 9)
«اگر او اراده کند بادها را
ساکن میسازد تا آنها بر پشت دریا بیحرکت بمانند. در این نشانههایی است برای هر
صبر کننده شکرکزار» (شوری 33)
«... و در تغییر بادها و
ابرهایی که میان زمین و آسمان مسخرند نشانههایی برای اندیشمندان وجود دارد» (بقره
164)
«و او خدایی است که بادها را
برای بشارت پیشاپیش رحمت خود فرو فرستاد و از آسمان آبی را برای شما آبی نازل
کردیم» (فرقان48
در آیات 48 و 49 سوره
فرقان خداوند میفرماید
«و او خدایی است که بادها را
برای بشارت پیشاپیش رحمت خود فرو فرستاد و از آسمان آبی برای شما نازل کردیم تا با
آن باران زمین خشک و مرده را زنده سازیم و آنچه آفریدیم از چهارپایان و آدمیان
بسیاری را سیراب گردانیم»
در آیه 9 سوره ق
چنین آمده است[6]:
وَنَزَّلْنَا مِنَ
السَّمَاء مَاء مُّبَارَکًا فَأَنبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَصِیدِ
«ما از آسمان آب با برکت را
نازل کردیم و با آن باغهای میوه و دانه چیده شده رویاندیم»
وَلَهُ الْجَوَارِ
الْمُنشَآتُ فِی الْبَحْرِ کَالْأَعْلَامِ
«و او در دریاها چشمههای
تجدید کننده رشته کوه مانند دارد»[ آیه 24 سوره رحمان]
آیه 40 سوره نور :أَوْ کَظُلُمَاتٍ
فِی بَحْرٍ لُّجِّیٍّ یَغْشَاهُ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ
سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا أَخْرَجَ یَدَهُ لَمْ یَکَدْ
یَرَاهَا وَمَن لَّمْ یَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِن نُّورٍ
«و یا (وضع کافران) مانند
تاریکیهای دریای ژرف میماند که در آن موج روی موج و بالای موج ابر پوشانده شده
است. تاریکیهائی که روی یکدیگر سوارند. اگر آدم دست خود دربیاورد نمیتواند آن را
ببیند و آنکه خدا برای وی نوری قرار نداده نوری ندارد».
وَمِنْ آیَاتِهِ
الْجَوَارِ فِی الْبَحْرِ کَالْأَعْلَامِ - إِن یَشَأْ یُسْکِنِ الرِّیحَ
فَیَظْلَلْنَ رَوَاکِدَ عَلَی ظَهْرِهِ
«از دیگر آیات وی موجهای کوه
مانند در دریا است- اگر بخواهد باد را میخواباند و آنها در سطح دریا راکد میشوند»[
آیات 32 و 33 سوره شوری]
سورههای فرقان (آیه
53)، نمل (آیه 61)، فاطر (آیه 12) و رحمن (آیات 22-19)
وَجَعَلَ بَیْنَ
الْبَحْرَیْنِ حَاجِزًا :«و میان دو دریا دیوار مانع
قرار داد»[ سوره نمل آیه 61]
مَرَجَ
الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیَانِ - بَیْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَّا یَبْغِیَانِ :«دو دریائی که به هم وصلند را
ترکیب خاص خود داد. میان آنها مرز ناپیدائی است، از حد خود فراتر نمیروند»[ آیات
19 و 20 سوره الرحمن].
وَهُوَ الَّذِی
مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ
بَیْنَهُمَا بَرْزَخًا وَحِجْرًا مَّحْجُورًا
«و اوست که دو دریای مختلف را
هر کدام ترکیب خاص خود داده، این یکی شیرین گوارا و این دیگری شور تلخ است. میان
آنها مرز ناپیدا و حد فاصل ممنوعهای قرار داد»[ آیه 53 سوره فرقان]
قرآن در این آیه ها
به آبهای زیرزمینی و ذخیره آب باران در زمین اشاره نموده است:
أَلَمْ تـَرَ
أَنَّ اللَّهَ أَنْـزَلَ مِـنَ السَّـمـاءِ مـاءً فـَسـَـلَـکـَهُ یَـنابـِیـعَ
فِی الاَرْضِ ثُمَّ یُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُّخْتَلِفًا ...[ 21 سوره زمر] :«آیا نمیبینی کـه خـدا از
آسمان آبی نـازل گردانید و آن را به شکل چشمههایی وارد زمین ساخت و آنگاه انواع
نباتات بدان برویاند ...»
وَأَنْـزَلْـنَـا
مِنَ السَّمَاءِ مَاءً بـِقَـدَرٍ فَأَسْـکَـنَّاهُ فِی الْأَرْضِ وَإِنَّا عَلَی
ذَهَابٍ بِهِ لَقَادِرُونَ[آیه 18 سوره مؤمنون]
«و از آسمان، آبی به اندازه
فرو فرستادیم، پس آن را در زمـیـن جـای دادیم و همانا در برگرداندن آن قـادریـم»
(از آیات فوق نکتههای زیر در مورد ذخیره آب در زیر زمین استفاده میشود:
خداوند پوسته رویی
زمین را به گونهای آفرید که چون باران فرود آید، آب در آن نفوذ میکند و در زیر
زمین انباشته میگردد و به سفرههای بزرگی از آب تبدیل میشود
. پی نوشتها
[1] - مصباحالشریعه و مفتاح الحقیقه باب دهم
[2] - زخرف 11
[3] - اعراف 31 و همچنین در آیه 27 سوره اسراء مسرفین و
مبذرین، برادران شیاطین و در آیه 43
سوره مؤمن، اسرافکنندگان اهل آتش معرفی شدهاند.
[4] - آیه 99 سوره انعام
[5] - آیه 27 سوره فاطر
[6] - آیات نمل (آیه 60)، حج (آیات 5 و 63)، نحل (آیات 10 و
11)، کهف (آیه 45)، ابراهیم (آیه 32)، یونس (آیه 24)، بقره (آیات 22 و 164)، انعام
(آیه99)، سجده (آیه27)، فاطر (آیات 9 و 27)، عنکبوت (آیه63)، نوح (آیه11)،
منبع با کی تغییر:سایت راسخون